અમારૂ ગુજરાત વાહગુજરાત

ગુજરાતી સાયબર વિસામો

માફ કરવામાં મોટપ છે

વૃક્ષો એકબીજા પાસેથી ખોરાક ચૂસીને જીવવાની હરિફાઈ કરે છે. પ્રાણીઓ બીજા પાસેથી ખોરાક અને રહેઠાણ છીનવી લેવાનો સતત પ્રયત્ન કરતાં રહે છે. આપણે મનુષ્યો પણ આનાથી મુક્ત નથી. કોઈની નોકરી, કોઈની સિનિયોરિટિ, કોઈની ખુરશી, કોઈની સ્ત્રી, કોઈનું રહેઠાણ, કોઈનું ધન એક નહિ તો બીજી રીતે, બહારથી રૂપાળી દેખાય એવી રીતો અજમાવીને આપણા પોતાના માટે છીનવી લેવાના પ્રયત્ન કરીએ છે…. જીવનો આ સ્વભાવ છે. બહારથી ગમે તેટલા શાણા દેખાતા હોઈએ તોપણ જીંદગીની આ ખેંચતાણમાં આપણે સૌ સતત ગૂંથાયેલા જ હોઈએ છીએ અને આ ખેંચતાણમાં બીજાઓને પણ આપણે અચૂકપણે નુક્સાન પહોંચાડીએ છીએ અને બીજાઓ આપણને નુક્સાન પહોંચાડે છે.

અને આ રીતે પડેલા ઘા આપણે ભૂલી શકતા નથી. શારીરિક જખમો રુઝાઈ જાય છે, પરંતુ મનને પડેલા ઘા જલદીથી રુઝાતા નથી, જેટલી વાર યાદ આવે છે એટલી વાર પીડા થઈ આવે છે.

એટલે જ કોઈએ કહ્યું છે કે ક્ષમા એ વીરનું આભુષણ છે. ક્ષમા આપવાનું, માફ કરવાનું કામ એ એક ઘણું મુશ્કેલ કામ છે અને વીરપુરૂષો કે વિરલા જ એ કરી શકે છે.

પરંતુ એકવાર જો ક્ષમા કરી દો, માફ કરી દો, તો તમને પોતાને ઘણી રાહત મળી જાય છે. પીડા શાંત થઈ જાય છે. મનનો ચચરાટ શમી જાય છે. જીંદગીના ઘા જલદીથી રુઝાવા લાગે છે.

આપણે ત્યાં રક્ષાબંધનનો પર્વ આવે છે, એ દિવસે બહેન ભાઈને રાખડી બાંધે છે. ઈશ્વર તેનું રક્ષણ કરે, તેને ક્ષેમકુશળ રાખે એવી ઈચ્છા પ્રગટ કરે છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી રક્ષાબંધનના દિવસે જેલોમાં જઈને બહેનો કેદીઓને રાખડી બાંધે છે. એમાં કાયારેક એવું બને છે કે, માનવીના મનની ખરેખરી મોટાઈ, ખરેખરી અમિરાત વ્યક્ત થાય છે.

કોઈ એક માણસે આવેશમાં આવીને કોઈ માણસનું ખૂન કરી નાંખ્યું છે. એ ખૂન બદલ એને સજા પડી છે. રક્ષાબંધનને દિવસે મૃત માનવીની વિધવા પત્ની જેલમાં આવીને પોતાના પતિના ખૂનીને, ભાઈ માનીને, રાખડી બાંધે છે. એનો ભયંકર ગુનો માફ કરી દે છે.

માનવી માટે ક્ષમા એ સ્વાભાવિક નથી. એ માટે તો ઘણું મોટું ગજું જોઈએ. ક્ષમા એની પ્રકૃતિ નથી પરંતુ ક્ષમા એ સંસ્કૃતિ છે અને સંસ્કૃત માનવીઓ હંમેશાં ક્ષમાથી માનવતાને દીપાવતા રહ્યા છે.

ક્ષમાનો ગુણ જો માણસમાં ન હોત તો એ પણ એક જાનવર જ રહ્યો હોત, આજે પણ એ ઘણા અંશે પ્રાણી જ છે, પરંતુ પ્રાણીથી ઉપર જવા માટેના તેના પ્રયત્નો ચાલુ જ છે. પુરુષોને વીર ભૂષણ કહ્યું છે. ક્ષમા કરવી સહેલી નથી. કોઈ આપણું ખરાબ કરે, બૂરું બોલે, આપણી પાસેથી આપણું હોય તેવું છીનવી લે, ત્યારે સામે એ રીતે જ વર્તવાની સ્વાભાવિક ઇચ્છા આપણને થઈ આવે છે. એ ઇચ્છા પર જીત મેળવીને ક્ષમા કરવાનું કામ બહુ વિશાળ દિલ માગી લે છે.

એવી પળો જીવનમાં આવે ત્યારે આપણે એ સ્ત્રીની કલ્પના કરવી જોઈએ તે પોતાના પતિના ખૂનીને, પોતાનું સૌભાગ્ય હણનારને રાખડી બાંધતી હોય. આનાથી મોટી સહનશીલતા, મોટી ક્ષમા, માનવી શું બતાવી શકે?

અને આવી યાતના પાસે આપણી યાતના કેવડી?

દુનિયામાં એવું કોઈ નહિ હોય જેને જિદંગીના યુદ્ધમાં કોઈ ઘા જ પડ્યો ન હોય. એ ઘાને જો એ સંઘરી રાખે તો એની પીડા સતત રહ્યાં જ કરશે. માફી આપવાથી, ક્ષમા કરવાથી, માણસને પોતાને જ લાભ થાય છે. આપણા આંતરડામાં પડેલ જખમો એવા છે કે જેટલી વાર યાદ કરવામાં આવે, જેટલી વાર, એને સ્પર્શ કરવામાં એટલી વાર એની પીડાનો અનુભવ થાય છે. જ્યાં સુધી એના ઉપર માફીનો મલમ લગાવવામાં ન આવે ત્યાં સુધી તેને રૂઝ વળતી નથી. માફી આપી દેવામાં આવે, ક્ષમા કરી દેવામાં આવે કે તરત જ જખમો રુઝાવા લાગે છે. માફી આપવી એ આપણા પોતાના જ લાભમાં હોય છે.

આપણે ભલું કર્યું હોય એજ માણસ આપણું બૂરું કરે, આપણે જેને મદદ કરી હોય એ જ માણસ આપણો વિરોધ કરે, આપણે જેને પ્રેમ આપ્યો હોય એજ માણસ આપણી નિંદા કરે ત્યારે આપણું અંતર કકળી ઉઠે છે. આપણને ખબર પણ ન પદે એવી રીતે એ જખમી થઈ જાય છે. બહારથી આપણે ગમે તેવા મજબૂત હોવાનો દેખાવ કરીએ તોપણ અંદરથી આપણે ઘવાઈ જઈએ છીએ.

અને આ ઘા આપણું બૂરું કરનાર, આપણી નિંદા કરનાર, આપણો વિરોધ કરનાર વ્યક્તિઓને સાચા દિલની માફી ન આપીએ ત્યાં સુધી રુઝાતા નથી.

લગ્નજીવનમાં તો આવું ઘણીવાર બને છે. લગ્નથી બે વ્યક્તિઓ એટલી બધી નજીક આવી જાય છે કે, પોતાની ઇચ્છા વિના જ કંટાળો અને ગુસ્સો વ્યક્ત થઈ જાય. એમાં અપેક્ષાઓ એટલી મોટી હોય છે કે, નાનીશી વાતથી મોટો આઘાત લાગી જાય.

એટલે જ વ્યક્તિઓમાં ક્ષમા કરવાની, ભૂલી જવાની, સહન કરવાની શક્તિ નથી હોતી એમનું લગ્નજીવન સુખી નીવડી શકતું નથી. લગ્નજીવન માણસની ક્ષમાશીલતાની કસોટી છે. એમાં સફળતા મેળવનાર માટે જીવનનાં બીજાં ક્ષેત્રોમાં સફળતા મેળવવાનું સરળ બની જાય છે.

ક્ષમાની ભાવના આપણને લાભ કરે છે પરંતુ એ આપણા હ્રદયમાંથી ઊગવી જોઈએ. ક્ષમા કરનાર નમાલો દેખાય એનો વાંધો નહિ પરંતુ એ નમાલો હોવો ન જોઈએ. પોતાના મનમાં એ સ્પષ્ટ હોવો જોઈએ, ન છૂટકે પોતે માફી આપે છે એવી લાગણી એના મનમાં ન હોવી જોઈએ.

જ્યારે તમને કોઈ નુકસાન કરે કે તમારું બૂરું કરે ત્યારે ગુસ્સે થવાના બદલે થોડી વાર એનો વિચાર કરી જોજો. એમ કરશો તો મોટે ભાગે એ વર્તનને તમે માફ કરી શકશો. અને જો આ રીતે તમે તેને માફ કરશો તો તમારા મનમાં કોઈ ડંખ રહેશે નહિ.

વર્ષો પહેલાં ભગવાન બુદ્ધે કહ્યું હતું કે, વેર વેરથી શમતું નથી. કોઈ આપણી સામે વેરભાવના વ્યક્ત કરે ત્યારે સામે જો એવી જ ભાવનાથી આપણે વર્તીએ છે તો એક વિષય ચક્રની શરૂઆત થઈ જાય છે. સાવ નાની એવી વાતમાંથી એકાદ-બે નહિ પણ આઠ-દસ ખૂનો થઈ જતાં મે જોયા છે. એકાદ નાની બોલાચાલીના વેરનો તંતુ વર્ષો સુધી ચાલતો રહ્યો હોય એવા દાખલાઓ હું જાણું છું. વેર ક્યારેય શમતું નથી. માત્ર પ્રેમથી જ એનું શમન થાય છે. અને માનવીનું સદભાગ્ય છે કે, એના મનમાં વેરની ભાવના સાથે પ્રેમની ભાવના પણ રહેલી છે. પ્રેમ વિના ક્ષમા શક્ય નથી અને પ્રેમ ગમે તેવા ગુનાને માફ કરી શકે છે.

એકબીજા પાસેથી ઝૂંટવી લેવું, હરિફાઈ કરવી, ખેંચતાણ કરવી એ તો જીવમાત્રનો સ્વભાવ છે, પરંતુ એનાથી પર જઈને, આ ધરતી ઉપર વસનાર માનવી જ્યારે કોઈને ક્ષમા કરી દે છે, ત્યારે એ પોતાની જાતને હરિફાઈ અને ખેંચતાણથી ઉપર લઈ જવા કોશિશ કરે છે. ધરતીની ધૂળથી ઊંચે જવાનો એ પ્રયત્ન કરે છે.

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on ફેબ્રુવારી 4, 2007 by in મનની વાત.

સંશોધક

Gujarat host IPL narendra modi અમદાવાદ અમીતાભ બચ્ચન આઇપીએલ આતંકવાદ આધુનિક શાસન આર.આર.શેઠ કાઠિયાવાડ કીર્તિ સ્તંભ કોંગ્રેસ કોપીરાઇટ એકટ ક્રિકેટ ગાંધી સાહિત્ય ગિજુભાઇ ગુજરાત ગુજરાતી ચોમાસુ ચોરવાડ જમાઈ જિનાલય જૈન દેરાસર જૈનપુરી ઝવેરચંદ મેઘાણી ડાબેરી પક્ષો દુઘર્ટના નરેન્દ્ર મોદી પાષાણ કળા પ્રતિમા પ્રતિષ્ઠા પ્રવીણ પ્રકાશન પ્રસાર પ્રાદેશિક પક્ષો પ્રિટી ઝિન્ટા ફિનિકસ પંખી બાળસાહિત્ય ભગવતગૌમંડલ ભાંડારકર ઇન્સ્ટિટયુટ મતદાન મતાધિકાર મહાભારત મહાવીર ભગવાન મિચ્છામિ દુક્કડમ મિસ્ત્રી મુદ્રા પ્રકાશન મોદી રમેશ પારેખ રાજકારણી રાજનગર રાષ્ટ્રીય હિત રાહુલ ગાંધી રિવોલ્યુશનરી લોકપરિષદ લોકમત લોકમિલાપ લોકશાહી વરસાદ વાહગુજરાત વાહસમાચાર વિચાર વિદ્વત્તાપૂર્ણ વિષાદ વેવાઈ શિક્ષણ શ્રી શાન્તિસાગર સૂરિજી સખળ ડખળ સત્યના પ્રયોગો સત્યાગ્રહનો ઇતિહાસ સમાચાર2 સહારા સમય સૌરાષ્ટ્ર સ્લમડોગ હઠીસિંહ હૈદરાબાદ

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 14 other followers

મુલાકાતીઓ

  • 32,395 hits

તાજેતરની પોસ્ટ્સ

%d bloggers like this: